Khám phá di sản Làng cổ Đường Lâm

Đình được xây dựng từ năm 1533 (thời Vua Mạc Đăng Doanh), thờ Tản Viên Sơn Thánh, một trong tứ bất tử của người Việt, là vị thần làm Thành hoàng làng. Đình Mông Phụ còn là nơi diễn ra các hoạt động công cộng của dân làng: Tế, lễ, hội, họp, vui chơi,...
Quanh đình, hàng rào và bức tường phía sau được xếp bằng đá ong – loại đá lỗ chỗ như tổ ong, mới đào lên còn mềm, phơi nắng gió càng lâu càng cứng. Nơi đây cất giữ kho báu vô giá gồm 17 đạo sắc phong cổ, kiệu bát cống cùng cặp khánh đá, khánh đồng độc nhất vô nhị.
Theo quan niệm của người dân địa phương, đình Mông Phụ được xây dựng ở vị trí cao ráo, thoáng đãng, đẹp nhất, tượng trưng cho đầu rồng của ngôi làng. Hai bên hông đình có hai cái giếng cổ được coi như mắt rồng. Với thiết kế sân đình thấp hơn bề mặt xung quanh, khi trời mưa xuống nước mưa chảy vào sân là khát vọng về một đời sống ấm no. Sau đó, nước từ từ thoát ra theo hai cống nhỏ chạy dọc theo sườn của đình giúp nước mưa thoát ra tạo thành hai bên râu rồng.
🏅 Đình Mông Phụ đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá năm 1984.

Bên cạnh đình Mông Phụ có giếng được tượng trưng như “Mắt Rồng” nổi tiếng.
Theo tư liệu của làng, giếng được đào từ thời vua Lê Hy Tông để lấy nước phục vụ việc xây đình. Miệng giếng ghép bằng những tảng đá ong sần sùi, màu nâu trầm, và các nhà khoa học cho biết đá ong có thể giữ lại chất bẩn trong nước như một chiếc máy lọc tự nhiên. Dân làng quý giếng như báu vật: ra giếng đình múc nước nấu ăn, làm tương, nhưng tuyệt đối không tắm giặt ở đó.
Làng còn có câu “Nước giếng Hè, chè Cam Lâm” để khen nước giếng ngọt, pha trà ngon tuyệt.

Ở làng cổ Đường Lâm, nghề làm tương nếp đã được người dân lưu truyền qua hàng trăm năm, gắn liền với nếp sống và mâm cơm của các gia đình.
Từ những nguyên liệu dân dã như gạo nếp, đỗ tương,...người làm nghề vận dụng kinh nghiệm và sự khéo léo để tạo nên những chum tương mang hương vị đặc trưng của xứ Đoài.
Hình ảnh những chum tương xếp ngoài sân, đón nắng qua từng ngày đã trở thành hình ảnh quen thuộc của các gia đình làm nghề ở Đường Lâm.